Jakich metod używam w pracy

TF-CBT, CBT skoncentrowana na traumie

Protokół przy PTSD po jednym lub kilku wydarzeniach. Struktura: psychoedukacja, trening umiejętności radzenia sobie, opowiedzenie historii traumy w bezpiecznym tempie, stopniowa ekspozycja do unikanych miejsc i sytuacji, przepracowanie przekonań, które pojawiły się po wydarzeniu.

Długość: zwykle 8-16 sesji. Metoda pierwszego wyboru wg NICE i APA dla PTSD. Stosuję na stronie terapii PTSD.

Przedłużona ekspozycja (Prolonged Exposure)

Protokół dla PTSD z wyraźnym unikaniem. Na sesji, pod prowadzeniem, osoba ponownie przechodzi przez wspomnienie traumy (ekspozycja wyobrażeniowa) i stopniowo wraca do miejsc, osób i aktywności, których unikała (ekspozycja in vivo).

Długość: 8-15 sesji. Skuteczność porównywalna z TF-CBT, wybór między nimi zależy od struktury traumy i preferencji klienta.

CPT, Cognitive Processing Therapy

Protokół dla PTSD po traumie interpersonalnej (przemoc w związku, napaść, systematyczne poniżanie). Skupia się na „utkniętych punktach": przekonaniach, które ukształtowały się po traumie. Na przykład: „świat jest niebezpieczny", „nikomu nie można ufać", „to moja wina". W pracy analizujemy te przekonania i sprawdzamy je z rzeczywistością.

Długość: klasyczny protokół, 12 sesji. Metoda pierwszego wyboru wg APA dla PTSD.

Aktywacja behawioralna

Protokół przy depresji. Depresja wyłącza chęć działania, i koło się zamyka: mniej robisz, gorszy nastrój, jeszcze mniej się chce. Aktywacja behawioralna przerywa to koło przez stopniowy powrót do aktywności, która kiedyś dawała sens albo przyjemność, nawet jeśli teraz się nie chce.

Długość: 12-20 sesji. Skuteczność porównywalna z pełnym protokołem CBT i z lekami przeciwdepresyjnymi przy łagodnej i umiarkowanej depresji. Stosuję na stronie terapii depresji.

Restrukturyzacja poznawcza

Podstawowy element każdego protokołu CBT. Uczymy się zauważać automatyczne myśli w momencie, sprawdzać je z rzeczywistością („jakie są argumenty za i przeciw"), i przeformułować. To nie „myśl pozytywnie": zadanie polega na trafności oceny, nie na zmianie znaku.

Stosowana wewnątrz prawie wszystkich pozostałych metod i często jako samodzielna technika przy pracy z lękiem i niską samooceną.

ERP, Ekspozycja z powstrzymaniem reakcji

Protokół przy OCD. Osoba stopniowo wystawia się na sytuacje, które prowokują natręctwa, i nie wykonuje kompulsji (rytuałów neutralizacji). Z czasem mózg uczy się: lęk mija też bez rytuału.

Długość: 12-20 sesji. Metoda pierwszego wyboru wg NICE dla OCD. Stosuję na stronie terapii OCD.

Model Clarka i Wellsa, CBT z ekspozycją przy lęku społecznym

Protokół przy zaburzeniu lęku społecznego. Praca idzie z ukrytym samofokusem (uwaga na sobie zamiast na sytuacji) i safety behaviors (zachowania ochronne, które podtrzymują lęk). Przez wideo feedback, eksperymenty behawioralne i stopniowaną ekspozycję.

Długość: 12-16 sesji. Metoda pierwszego wyboru wg NICE. Stosuję na stronie lęku społecznego.

Podejście fazowe do traumy

To nie osobny protokół, a rama pracy przy złożonej i nagromadzonej traumie: CPTSD, wczesne dziecięce traumy, wieloletnie toksyczne doświadczenie. Sięga do Pierre'a Janeta, rozwinięte przez Judith Herman i Onno van der Hart. Trzy fazy:

1. Stabilizacja i bezpieczeństwo: zasoby, regulacja, umiejętności ugruntowania.
2. Przepracowanie materiału traumatycznego: z zastosowaniem TF-CBT, CPT, PE.
3. Integracja: odbudowa więzi z sobą, bliskimi, sprawami.

Długość: indywidualnie, realistyczny horyzont od pół roku do półtora roku i dłużej. Stosuję na stronie terapii traumy i CPTSD.

Model dual process, przy żałobie i stracie

Model Stroebe i Schuta. W pracy z żałobą nie ma „protokołu na 8 sesji": zadanie polega na tym, żeby osoba przechodziła między loss orientation (kontakt ze stratą: smutek, tęsknota, wspomnienia) i restoration orientation (powrót do spraw, relacji, nowego). Zdrowa żałoba zawiera oba kierunki.

Przy powikłanej reakcji żałoby dodatkowo stosuje się Complicated Grief Therapy (Shear). Stosuję na stronie terapii żałoby.