Jak wybrać psychologa i się nie rozczarować

Aliaksei Levashou · psycholog, psychotraumatolog, podejście CBT

Zdecydować się na terapię samo w sobie nie jest łatwe. A tu jeszcze trzeba wybrać konkretną osobę. Profili w internecie setki, wszyscy piszą ładne słowa i nie wiadomo, na co w ogóle patrzeć. Opowiem konkretnie, co sprawdzać i czemu nie warto ufać.

Wykształcenie i kwalifikacje

Pierwsza rzecz do sprawdzenia: jakie specjalista ma wykształcenie. Psycholog to osoba z wyższym wykształceniem psychologicznym. Psychoterapeuta to psycholog (albo lekarz psychiatra), który przeszedł dodatkowe szkolenie w konkretnej metodzie terapii.

Zwróć uwagę na metodę. CBT, terapia schematów, EMDR, terapia psychoanalityczna, to konkretne podejścia z bazą dowodową i standardami kształcenia. Jeśli specjalista pisze „pracuję intuicyjnie" albo „stosuję autorską metodę", to powód do zastanowienia.

Dobry znak: specjalista jest pod superwizją. Oznacza to, że regularnie omawia swoją pracę z bardziej doświadczonym kolegą. To standardowa praktyka, a nie oznaka braku doświadczenia.

Specjalizacja

Psycholog, który pracuje „ze wszystkim", budzi więcej pytań niż psycholog z wyraźną specjalizacją. Jeśli masz lęk, szukaj kogoś, kto pracuje z zaburzeniami lękowymi. Jeśli trauma, kogoś kto specjalizuje się w traumie.

To nie znaczy, że specjalista nie może pracować z kilkoma tematami. Ale jeśli na liście usług stoi wszystko od „doradztwa kariery" po „pracę z uzależnieniami", to raczej nie ma głębi w żadnym z nich.

Pierwsza wizyta

Na pierwszej konsultacji nie musisz odsłaniać wszystkiego. Zadaniem pierwszego spotkania jest zrozumieć, czy jest ci wygodnie z tą osobą. Czy czujesz, że cię słucha. Czy nie naciska. Czy nie ocenia.

Normalne jest, jeśli po pierwszej wizycie nie ma poczucia „przełomu". Terapia zaczyna działać nie od razu. Ale jeśli po spotkaniu czujesz się znacznie gorzej, a nie tylko niekomfortowo (dyskomfort bywa, to normalne), to sygnał.

Zadaj pytania, które są dla ciebie ważne. Jak długo trwa terapia zazwyczaj? Jak często się spotykamy? Po czym poznam, że terapia działa? Dobry specjalista odpowie spokojnie i konkretnie.

Czerwone flagi

Specjalista obiecuje konkretny wynik w konkretnym terminie. „Wyleczę w 5 sesji" nie istnieje. Można podać przybliżone ramy, ale gwarantować nie da się, bo terapia zależy od obu stron.

Specjalista mówi o sobie więcej niż słucha ciebie. Pierwsza wizyta to nie jego prezentacja, tylko przestrzeń dla ciebie.

Łamie poufność. Opowiada o innych klientach (nawet bez imion). Pisze do ciebie w komunikatorze z radami między sesjami bez ustaleń. Proponuje przyjaźń.

Umniejsza twoje uczucia: „Daj spokój, to drobiazg", „Inni mają gorzej". Jeśli przyszedłeś po wsparcie, a dostałeś ocenę, to nie jest twój specjalista.

Zielone flagi

Otwarcie mówi o swojej metodzie i tłumaczy, jak działa. Nie kryje się za abstrakcjami.

Pyta, czego oczekujesz od terapii, i razem z tobą formułuje cele. Nie narzuca swojej agendy.

Przyznaje się do swoich ograniczeń. Mówi: „To nie jest moja specjalizacja, mogę polecić kolegę". To oznaka profesjonalizmu, nie słabości.

Regularnie sprawdza: czy to, co robimy, pomaga? Czy są zmiany? Jeśli nie, co trzeba skorygować?

Jeśli nie pasował

Odejść od psychologa to normalne. Nie musisz zostawać z grzeczności. Jeśli po kilku sesjach czujesz, że nie ma kontaktu, powiedz o tym. Dobry specjalista pomoże się w tym rozeznać albo spokojnie skieruje do innego.

Bywa, że chodzi nie o psychologa, ale o opór. Terapia może być nieprzyjemna, bo dotykasz bolesnych tematów. Różnica: po „właściwym" dyskomforcie czujesz, że coś się ruszyło. Po „niewłaściwym" po prostu jest ci źle i pusto.