Psychoterapia online czy stacjonarnie: co wybrać i kiedy

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

Jedno z pierwszych pytań przed startem terapii: jaki format, online czy w gabinecie. Część osób wątpi, że online działa „naprawdę”. Inni z kolei nigdzie nie pójdą, jeśli trzeba wyjść z domu. W artykule analizuję, co pokazują dane, komu pasuje każdy format i jakie niuanse techniczne są ważne.

Co mówią badania

Przez ostatnie dwadzieścia lat zgromadziła się solidna baza danych o skuteczności psychoterapii online. Główne wnioski:

• CBT przy zaburzeniach lękowych, depresji, PTSD, OCD, bezsenności, lęku społecznym przez wideopołączenie daje wyniki porównywalne z formatem stacjonarnym. Potwierdza to kilka metaanaliz obejmujących dziesiątki randomizowanych badań.
• Sojusz terapeutyczny, główny predyktor sukcesu terapii, formuje się online mniej więcej tak samo szybko jak na żywo. To zaskakuje, ale dane są stabilne.
• Drop-out, przedwczesne przerwanie terapii, w online bywa nawet niższy niż stacjonarnie. Mniej barier: nie trzeba dojeżdżać, można podłączyć się nawet gdy źle się czujesz fizycznie.

To nie znaczy, że online zawsze pasuje. Są stany, w których format stacjonarny jest lepszy. Ale stwierdzenie „online działa gorzej” w ogólnej postaci nie znajduje potwierdzenia w danych.

Czym online różni się od stacjonarnego

To samo w obu formatach: struktura sesji, metody pracy, zadania domowe, czas 50 minut, opłata, poufność jako standard zawodowy.

Kiedy online działa lepiej

Emigracja. Znaleźć psychologa, który mówi w twoim języku i rozumie kontekst kulturowy, w obcym kraju jest trudno. Online zdejmuje ten problem.

Lęk społeczny. Paradoks: osobom, którym trudno wejść do gabinetu, często łatwiej podłączyć się przez wideo. Po kilku sesjach online niektórzy przechodzą do formatu stacjonarnego, dla innych online pozostaje na stałe.

Ograniczona mobilność. Małe dzieci, praca bez wolnego czasu, problemy ze zdrowiem, nieregularny grafik. Online czyni terapię realistyczną.

Życie w małym mieście. Jeśli w twoim mieście nie ma psychologa z potrzebną specjalizacją (CBT przy OCD, terapia traumy), online otwiera dostęp do specjalistów z innych miejsc.

Introwersja. Powrót do domu godzinę po trudnej rozmowie w gabinecie kogoś przeciąża. W domu łatwiej wydech od razu.

Kiedy stacjonarnie jest lepiej

Ostra suicydalność lub psychoza. Przy ryzyku dla życia potrzebna jest pomoc psychiatryczna i często stacjonarna obserwacja. Online nie jest odpowiednie jako format podstawowy w ostrej fazie.

Silna dysocjacja. Jeśli osoba regularnie „odpływa” w trakcie sesji, traci kontakt z rzeczywistością, stacjonarny gabinet z fizyczną obecnością pomaga utrzymać w „tu i teraz”. Uziemienie przez kontakt fizyczny w gabinecie działa inaczej.

Aktywne uzależnienie. Alkohol, narkotyki, ciężkie zaburzenie odżywiania. Tu często potrzeba intensywnego programu z częścią stacjonarną albo ośrodka.

Brak prywatnej przestrzeni w domu. Jeśli mieszkasz w pokoju z cienkimi ścianami i nie możesz rozmawiać szczerze, format stacjonarny zdejmuje ten problem.

Praca z ciałem. Niektóre metody (na przykład część podejść skoncentrowanych na ciele) lepiej działają stacjonarnie.

Poufność w domu: jak ją zapewnić

To główna praktyczna przeszkoda. Co pomaga:

• Słuchawki. Nie po to „żeby nie było cię słychać”, ale żeby głos terapeuty nie roznosił się po mieszkaniu.
• Zamknięty pokój z drzwiami. Jeśli takiego nie ma, umów się z domownikami wcześniej na godzinę.
• Jeśli mieszkasz z partnerem lub rodzicami, można po prostu powiedzieć, że masz spotkanie i nie trzeba ci przeszkadzać. Nie musisz tłumaczyć, z kim.
• Samochód jako gabinet. Wiele osób prowadzi sesje w zaparkowanym samochodzie, jeśli w domu nie ma prywatności.
• Spacer nie pasuje. Na ulicy lub w parku: jakość wideo cierpi, ktoś może cię usłyszeć, bezpieczeństwo emocjonalne spada.

Kwestie techniczne

Platforma. Używam Google Meet, spełnia wymagania GDPR i działa na każdym urządzeniu. Sesje nie są nagrywane.

Internet. Wystarczy zwykłe domowe łącze. Przy mocnych opóźnieniach na mobilnym internecie wideo czasem „zawiesza się”, irytuje to oboje, ale terapii krytycznie nie zaburza.

Urządzenie. Wygodniej laptop lub tablet z kamerą frontową. Na telefonie też działa, ale ręce męczą się od trzymania.

Oświetlenie. Twarzą do okna albo lampy, nie tyłem. Ciemna sylwetka utrudnia rozmowę.

Pozycja. Siedzieć wygodnie. Leżeć albo chodzić podczas sesji nie jest wskazane: zmienia zaangażowanie i jakość rozmowy.

Jak przebiega sesja online u mnie

10-15 minut przed sesją przychodzi przypomnienie z linkiem do Google Meet. Podłączasz się, sprawdzasz dźwięk, i zaczynamy. Czas 50 minut. Struktura taka sama jak stacjonarnie: sprawdzamy, co wydarzyło się od ostatniego spotkania, omawiamy główny temat, formułujemy zadanie domowe lub praktykę do następnej sesji. Po sesji wysyłam krótkie podsumowanie mailem, jeśli się tak umówiliśmy.

Rezerwacja i opłata odbywają się przez kalendarz na stronie, wszystko automatycznie. Płatność przez Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay. Płatność przechodzi przy rezerwacji. Odwołanie 24 godziny wcześniej bez potrącenia, później opłata zostaje.

Jeśli nie masz pewności, czy online pasuje

Można spróbować jednej sesji i zdecydować dalej. Czasem po pierwszym spotkaniu staje się jasne, że online jest ok, czasem że potrzebny stacjonarny format. To normalne, że próbujesz i zmieniasz decyzję.

Pracuję wyłącznie online, i moja praktyka jest dostosowana pod ten format. Jeśli po drodze okaże się, że ważniejszy jest dla ciebie format stacjonarny, mogę polecić kolegów z praktyką stacjonarną w Warszawie i w Krakowie.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Pracuję online w języku polskim, rosyjskim i białoruskim. Z emigrantami w dowolnym kraju UE. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Rezerwacja przez stronę z cennikiem albo bezpośrednio w kalendarzu na stronie głównej.