Natrętne myśli i rytuały, które zabierają godziny dnia.
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD), po polsku nazywane też nerwicą natręctw, to o myślach, które nie odpuszczają, i działaniach, które trzeba powtarzać, żeby zrobiło się lżej. Czystość i porządek najczęściej nie mają z tym wiele wspólnego. Dla OCD w CBT istnieje sprawdzony protokół.
Znasz to?
Wracasz, żeby sprawdzić, czy wyłączone jest żelazko albo czy zamknięte drzwi. Raz, drugi, trzeci. Wiesz, że było zamknięte, ale uczucie, że nie, nie odchodzi.
Do głowy przychodzą myśli, których się wstydzisz. O tym, że mogłabyś skrzywdzić kogoś bliskiego, albo o czymś zakazanym. Nie chcesz tak myśleć, a myśli wracają.
Myjesz ręce częściej, niż trzeba. Unikasz klamek, przycisków, komunikacji miejskiej. Jeśli przypadkowo dotkniesz, ogarnia lęk.
Na rytuały schodzą godziny dziennie. Spóźniasz się, bo nie możesz wyjść z domu, dopóki nie zrobisz wszystkiego „jak trzeba". Bliscy nie rozumieją, dlaczego tak długo.
Nie odpuszczają myśli „źle się pomodliłem" albo „zgrzeszyłem myślą". Sprawdzasz, czy wszystko było „jak trzeba". Im silniejszy zakaz takiej myśli, tym głośniej wraca.
Ciągle sprawdzasz uczucia: „czy na pewno kocham partnera", „czy jestem dobrym rodzicem". Każda zwykła nie-emocja przeraża jako dowód, że jesteś „nie taki".
Jak pracuję z OCD
Dla OCD w CBT istnieje osobny protokół: ERP, ekspozycja z powstrzymaniem reakcji. To metoda pierwszego wyboru według rekomendacji NICE i APA. Działa dzięki stopniowemu przerywaniu cyklu „natrętna myśl → rytuał → krótkotrwała ulga".
W praktyce wygląda to tak:
Mapa obsesji i kompulsji. Spisujemy, jakie myśli przychodzą, jakie rytuały po nich idą, co „obiecują". Bez tego praca jest po omacku.
Stopniowa ekspozycja. Krok po kroku stykamy się z tym, co wywołuje lęk, bez wykonywania rytuału. Lęk rośnie, potem sam opada. Mózg uczy się czegoś nowego.
Praca ze znaczeniem myśli. Natrętna myśl nie jest sygnałem, że jesteś złym człowiekiem. Uczymy się traktować ją jak szum, a nie polecenie.
Protokół ERP zajmuje zwykle 12-20 sesji. Pierwsze 2-3 tygodnie to bezpośrednia praca z lękiem: świadomie wchodzimy tam, gdzie wcześniej uruchamiał się rytuał. To część metody. Dalej staje się wyraźnie łatwiej, a efekt jest trwały.
Opowiesz, co cię niepokoi. Powiem, czy mogę pomóc i jak. 15 minut, bezpłatnie.
Bezpłatna konsultacja wstępna, 15 minPrzykład z praktyki
Przyszedł z tym, że nie może wyjść z domu, nie sprawdziwszy po trzy razy kuchenki, żelazka i zamka. Codziennie rano schodziło około czterdziestu minut na te rytuały. Spóźniał się do pracy i miał o to do siebie żal. Ułożyliśmy mapę wyzwalaczy i zbudowaliśmy drabinę ekspozycji. Do dwunastej sesji wychodził z mieszkania po jednym sprawdzeniu i nie wracał.
Imię, szczegóły i przebieg zostały zmienione lub połączone z kilku przypadków dla zachowania poufności. Długość i efekty terapii są indywidualne: liczba sesji i tempo zależą od potrzeby, motywacji i okoliczności. Podane ramy czasowe służą jako ilustracja, nie obietnica.
O specjaliście
- Podejście: terapia poznawczo-behawioralna (CBT). Metoda o udowodnionej skuteczności w zaburzeniach lękowych, PTSD i OCD.
- W praktyce: wspólnie analizujemy myśli, emocje i zachowanie, szukamy konkretnych technik dla danych trudności. Krótkie zadania między sesjami, żeby umiejętności się utrwaliły.
- Kwalifikacje: magister psychologii, specjalność: psychologia kliniczna i zdrowia, SWPS Uniwersytet w Warszawie. Specjalizacja podyplomowa z psychotraumatologii. Szkolę się z terapii poznawczo-behawioralnej w szkole INTEREGO akredytowanej przez PTTPB. Członek PTTPB nr 05906.
- Superwizja: regularna superwizja kliniczna zgodnie z kodeksem etycznym PTTPB.
- Poufność: rozmowy zostają między nami. Wyjątki tylko w sytuacjach opisanych przez prawo (zagrożenie życia sobie lub innym).
Częste pytania
OCD się leczy?
Tak. CBT z protokołem ERP to metoda pierwszego wyboru według NICE i APA. U większości objawy zauważalnie się zmniejszają w 12-20 sesjach.
A jeśli mam tylko natrętne myśli, bez rytuałów, czy to OCD?
Istnieje forma „czysto obsesyjnego" OCD, gdzie rytuały dzieją się w głowie: sprawdzanie, dopytywanie siebie, mentalne „poprawki". To również OCD i pracuje się z tym tym samym protokołem.
Czy potrzebne są leki?
Przy średniej i ciężkiej formie często łączy się CBT z SSRI. Decyduje o tym lekarz psychiatra. Na sesji możemy omówić, czy konsultacja jest potrzebna.
Powiązane praktyki: Uziemienie 5-4-3-2-1
Powiązane materiały: Natrętne myśli
Powiązane tematy: Lęk · cPTSD · Metody pracy