Test na lęk o zdrowie

Jak zbudowany jest ten test

To autorski orientacyjny kwestionariusz: 12 pytań o główne objawy lęku o zdrowie z DSM-5, od odczytywania zwykłych odczuć jako oznak choroby po sprawdzanie, prośby o zapewnienia i unikanie lekarzy. Nie jest zwalidowany i nie stawia diagnozy. W praktyce klinicznej do oceny lęku o zdrowie służą zwalidowane skale Whiteley Index i SHAI, a przeprowadza je specjalista. I jeszcze jedna ważna rzecz: test nie zastępuje badań, które zlecił lekarz. Jeśli lekarz zalecił analizy albo wizytę, warto je wykonać.

Jak działa błędne koło lęku o zdrowie

To koło niemal zawsze wygląda tak samo. Pojawia się odczucie: kołatanie serca, mrowienie, ból głowy. Uwaga się go czepia i przychodzi myśl o poważnej chorobie. Lęk rośnie i chce się natychmiast sprawdzić: zmierzyć puls, dotknąć, poszukać w internecie, zapytać bliskich. Sprawdzenie zdejmuje lęk na kilka minut, ale na dłuższą metę go wzmacnia: mózg zapamiętuje, że odczucie było „groźne”, i następnym razem lęk włącza się szybciej. Im częstsze sprawdzanie, tym więcej uwagi przy odczuciach i tym wyraźniejsze same odczucia.

Czym lęk o zdrowie różni się od rozsądnej dbałości

• Rozsądna dbałość opiera się na planie. Badania według harmonogramu, szczepienia, wizyta u lekarza przy nowych objawach. Lęk o zdrowie żyje inaczej: sprawdzanie powtarza się wielokrotnie i nie zależy od realnych podstaw.
• Wynik „wszystko w porządku” przy dbałości uspokaja. Przy lęku o zdrowie wywołuje myśl „źle szukali” i chęć powtórzenia badań.
• Przy dbałości strach jest proporcjonalny do sytuacji i mija razem z nią. Przy lęku o zdrowie strach wędruje z jednej choroby na drugą i się nie kończy.

Cyberchondria: dlaczego szukanie w internecie nie uspokaja

Wyszukiwanie objawów w internecie niemal zawsze prowadzi do najcięższych diagnoz: tak działają i wyniki wyszukiwania, i nasza uwaga w lęku. Po pół godzinie szukania lista możliwych chorób robi się dłuższa, a lęk silniejszy. Ten mechanizm nazywa się cyberchondrią. Więcej o nim i o tym, jak przerwać koło, znajdziesz w artykule: lęk o zdrowie i cyberchondria.

Jak interpretowany jest wynik

Każda odpowiedź oceniana jest od 0 do 3, łączny wynik od 0 do 36. Progi są orientacyjne:

Co zrobić z wynikiem

Jeśli wyszło 22 punkty i więcej: koło lęku, sądząc po odpowiedziach, zajmuje sporo miejsca w życiu. Przy lęku o zdrowie dobrze działa podejście CBT: uczymy się zauważać sprawdzanie i prośby o zapewnienia, stopniowo je ograniczać i wracać uwagą z odczuć do życia. Rozsądnie jest zgłosić się do specjalisty.

Jeśli wynik mieści się w przedziale 10-21: warto przyjrzeć się własnemu sprawdzaniu, szukaniu w internecie i prośbom o zapewnienia. Dają krótką ulgę i podtrzymują koło. Zacząć można od artykułu o lęku o zdrowie na blogu.

Jeśli mniej niż 10: wygląda to na zwykłą uważność na zdrowie. Ale jeśli jakieś odczucia czy myśli i tak nie dają spokoju, można je omówić na konsultacji.

Ważne: to autorski orientacyjny kwestionariusz oparty na kryteriach DSM-5, nie zwalidowana metoda i nie diagnoza. Do klinicznej oceny lęku o zdrowie specjaliści używają skal Whiteley Index i SHAI. Test nie zastępuje badań, które zlecił lekarz.