Psycholog a psychoterapeuta: czym się różnią i do kogo iść

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

„Iść do psychologa czy psychoterapeuty? A może od razu do psychiatry?" To jedno z najczęstszych pytań przed pierwszą wizytą. Nazwy brzmią podobnie, a w Polsce dodatkowo się mieszają, bo zawód psychoterapeuty wciąż nie jest uregulowany ustawą. W artykule rozkładam, czym te role realnie się różnią, kto może prowadzić terapię i do kogo iść z konkretnym problemem.

Psycholog: kto to

Psycholog to osoba, która ukończyła 5-letnie jednolite studia magisterskie z psychologii. To wykształcenie akademickie: wiedza o tym, jak działa psychika, emocje, pamięć i relacje, oraz o diagnozie.

Co robi psycholog:

• Diagnoza psychologiczna (testy, wywiad).
• Konsultacje i poradnictwo.
• Wsparcie w kryzysie, psychoedukacja.
• Opinie i orzeczenia (w części miejsc pracy).

Ważne: sam tytuł psychologa nie znaczy jeszcze, że ktoś prowadzi psychoterapię. Żeby pracować terapeutycznie w uznanym nurcie, psycholog musi dodatkowo ukończyć szkolenie psychoterapeutyczne.

Psychoterapeuta: kto to

Psychoterapeuta to osoba, która po studiach (psychologia, ale też medycyna, pedagogika, czasem inne kierunki) ukończyła całościowe szkolenie psychoterapeutyczne: zwykle 4-5 lat, z superwizją i własną terapią.

Szkolenie odbywa się w konkretnym nurcie:

• Poznawczo-behawioralny (CBT): praca z myślami i zachowaniem, krótkoterminowy, największa baza dowodowa przy lęku, depresji i traumie.
• Psychodynamiczny: praca z nieświadomymi wzorcami i przeszłością, dłuższy.
• Humanistyczny i Gestalt: skupienie na „tu i teraz", doświadczeniu i relacji.
• Systemowy: praca z rodziną i relacjami jako systemem.

Psychoterapeuta prowadzi psychoterapię: ustrukturyzowaną, regularną pracę nad zmianą, a nie jednorazową poradę.

Psychiatra: kogo często myli się z powyższymi

Psychiatra to lekarz (ukończył medycynę plus specjalizację z psychiatrii). Jako jedyny z tej trójki:

• stawia diagnozę medyczną (np. depresja, zaburzenie lękowe, choroba afektywna dwubiegunowa),
• przepisuje leki,
• prowadzi leczenie farmakologiczne i wystawia zwolnienia.

Psychiatra zwykle nie prowadzi długiej psychoterapii (chyba że ma dodatkowe szkolenie). Przy cięższych stanach psychiatra i psychoterapeuta pracują równolegle: leki plus terapia.

Tabela: kto jest kim

Czy psycholog może prowadzić terapię

Tak, jeśli ukończył szkolenie psychoterapeutyczne. W Polsce zawód psychoterapeuty nie jest jeszcze uregulowany ustawą, więc tytułu używają różne osoby. Dlatego przy wyborze warto sprawdzić:

• jakie ma wykształcenie (studia) i jakie szkolenie psychoterapeutyczne (nurt, ile lat, czy ukończone),
• czy pracuje pod superwizją,
• czy należy do towarzystwa (np. PTTPB dla nurtu CBT).

Więcej o tym, na co patrzeć: jak wybrać psychologa i się nie rozczarować.

Do kogo iść z czym

• Lęk, panika, natrętne myśli: psycholog lub psychoterapeuta (CBT ma tu najlepsze wyniki). Jeśli objawy są bardzo silne, równolegle psychiatra.
• Depresja: łagodna i umiarkowana, terapia; umiarkowana i ciężka, terapia plus psychiatra (leki).
• Trauma, PTSD: psychoterapeuta pracujący z traumą (psychotraumatolog), nurt CBT albo EMDR.
• Kryzys, strata, trudna decyzja: konsultacja u psychologa.
• Myśli samobójcze, niemożność funkcjonowania: pilnie psychiatra albo pomoc kryzysowa. W Polsce: 112 lub telefon zaufania 116 123.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Jestem psychologiem i psychotraumatologiem, pracuję w podejściu CBT. Przyjmuję dorosłych online, w języku polskim, rosyjskim i białoruskim, przy lęku, traumie, depresji, wypaleniu i adaptacji na emigracji. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatnie. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

• Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej (PTTPB): standardy szkolenia.
• American Psychological Association. Understanding psychotherapy and how it works.
• NICE. Common mental health problems: identification and pathways to care, 2011.