Każda rozmowa jak egzamin, który z góry oblewasz.
Lęk społeczny różni się od nieśmiałości tym, że przeszkadza żyć. W środku utrwalony schemat oczekiwań: ocenią, zauważą, nie zrozumieją. Pracuje się z nim przez CBT z ekspozycją, metoda pierwszego wyboru wg NICE.
Rozpoznajesz to?
Na spotkaniu serce wali, myśli uciekają. Wydaje się, że wszyscy zauważają, jak się czerwienisz, mówisz nie to, robisz pauzy. I od tego robi się gorzej.
Po rozmowie odtwarzasz: „niepotrzebnie powiedziałem", „trzeba było inaczej", „pomyśleli, że jestem głupi". Czasem godzinami, czasem do następnego dnia.
Unikasz. Nie idziesz na spotkanie, przekładasz telefon, rezygnujesz z wystąpienia. Za każdym razem jest uzasadnienie, ale nawyk się utrwalił.
Milczysz tam, gdzie chciałbyś się odezwać. Pomysł jest, ale „lepiej zamilczeć niż powiedzieć głupotę". Potem żałujesz.
Masz poczucie, że jako rozmówca jesteś w czymś gorszy. Że innym jest łatwiej, a ty jesteś inny. Porównujesz się ze wszystkimi wokół, zawsze przegrywając.
Jak pracuję z lękiem społecznym
Lęk społeczny (wg ICD-11: zaburzenie lęku społecznego, 6B04) dobrze poddaje się CBT. Wg NICE i APA to metoda pierwszego wyboru. Praca idzie przez model Clarka i Wellsa.
Rozkładamy przekonania. „Wszyscy mnie obserwują", „jeden potknięcie równa się katastrofa", „jak się denerwuję, to widać". Pracujemy z tym, że te myśli często nie potwierdzają się w rzeczywistości.
Ekspozycja, stopniowo. Od „powiedzieć coś na zebraniu" do „zrobić prezentację". W twoim tempie, bez bohaterstwa, z wcześniejszym rozłożeniem oczekiwań.
Trenujemy umiejętności społeczne. Małe zadania domowe: pytanie do sprzedawcy, uwaga do współpracownika, zgoda na spotkanie. Budujemy doświadczenie „dałem radę", które zastępuje stare „znów się nie udało".
Opowiesz, co cię niepokoi. Powiem ci, czy mogę pomóc i jak. 15 minut, bezpłatnie.
Bezpłatna konsultacja wstępna, 15 minPrzykład z praktyki
Przyszedł z tym, że od roku nie może znaleźć pracy. Na rozmowy kwalifikacyjne nie idzie: dzień przed spotkaniem zaczyna odtwarzać, jak go odrzucą, i odwołuje. Pół roku pracy według protokołu: najpierw rozkładaliśmy przekonania i automatyczne interpretacje, dalej szły ekspozycje. Od „wysłać CV na dowolne ogłoszenie" do „przyjść na spotkanie i nie wyjść". Pod koniec roku: chodzi na rozmowy. Denerwowanie jest, ale to już tło, a nie panika.
Imię, szczegóły i przebieg zostały zmienione lub złożone z kilku przypadków, aby zachować poufność. Czas trwania i wyniki terapii są indywidualne: liczba sesji i tempo zależą od zgłaszanego problemu, motywacji i okoliczności. Podane ramy czasowe są ilustracją, nie obietnicą.
O specjaliście
Jestem psychologiem i psychotraumatologiem. Pracuję z osobami dorosłymi, online, w języku polskim, rosyjskim i białoruskim.
Z wykształcenia jestem magistrem psychologii, specjalność: psychologia kliniczna i zdrowia. SWPS Uniwersytet, Wydział Psychologii w Warszawie. Specjalizacja podyplomowa z psychotraumatologii. Równolegle szkolę się z terapii poznawczo-behawioralnej w szkole INTEREGO akredytowanej przez PTTPB.
Swoją pracę regularnie superwizuję u superwizora PTTPB. Członek PTTPB nr 05906.
W Polsce mieszkam od dziewięciu lat. Adaptację w nowym kraju i niepokój o bliskich, którzy zostali w domu, znam z własnego doświadczenia.
Przy lęku społecznym pracuję według modelu Clarka i Wellsa (CBT z ekspozycją). Wg NICE i APA to metoda pierwszego wyboru dla zaburzenia lęku społecznego. Poufność: rozmowy zostają między nami, wyjątki tylko w sytuacjach przewidzianych przez prawo.
Częste pytania
Czy to jest uleczalne?
Tak. CBT z ekspozycją przy lęku społecznym: metoda pierwszego wyboru wg NICE. U większości zauważalne zmiany po 12-16 sesjach. To nie „umiejętność rozmowy", to demontaż lękowego schematu oczekiwań.
To nie jest po prostu nieśmiałość?
Lęk społeczny różni się od nieśmiałości tym, że przeszkadza żyć. Osoba nieśmiała czuje się niewygodnie, ale i tak idzie. Przy lęku społecznym spotkanie zostaje odwołane, wystąpienie pominięte, rozmowa urwana. To już zaburzenie, i da się z nim pracować.
Ile sesji jest potrzebnych?
Zwykle 12-16 sesji. Wiele zależy od gotowości do ekspozycji, bez nich postęp jest ograniczony. Współistniejący lęk albo depresja wydłużają czas pracy.
A jeśli nie mam pełnego lęku społecznego, tylko strach przed wystąpieniami?
Izolowany strach przed wystąpieniami (performance anxiety) też leczy się przez CBT z ekspozycją. Często krócej niż pełny lęk społeczny: 8-12 sesji.
Powiązane praktyki: Oddech 4-7-8 · Oddech kwadratowy · Uziemienie 5-4-3-2-1
Powiązane materiały: Fobia społeczna więcej · Zaburzenia lękowe · Zniekształcenia poznawcze
Sprawdź siebie: Skala GAD-7
Powiązane tematy: Lęk · Ataki paniki · Depresja · Terapia traumy · Metody pracy