To, co było dawno, do dziś rządzi twoim życiem.
Wydarzenie się kończy, a układ nerwowy nadal reaguje tak, jakby niebezpieczeństwo trwało. To właśnie nazywa się traumą. Reakcję można przekształcić, są na to podejścia z bazą dowodową.
Rozpoznajesz to?
Ciężko bez powodu. Z zewnątrz wszystko „w porządku", a w środku jakby ciężar, którego trudno wyjaśnić nawet sobie.
Reakcje silniejsze niż sytuacja. Uwaga w pracy, słowa bliskiej osoby, i przykrywa cię nie na pięć minut, a na cały dzień. Wiesz, że „nie do tego momentu", ale nie panujesz nad tym.
Nie dopuszczasz do siebie. Nawet tych, którym chcesz zaufać. Coś w ciele się ściska. Trzymać na dystans łatwiej, niż pozwolić być blisko.
Ciało nie odpoczywa. Sen jest płytki, rano brak poczucia odpoczynku. Stałe napięcie, które zauważasz dopiero, kiedy jest bardzo silne.
Poczucie, że „coś jest ze mną nie tak". Nie jako myśl, a jako tło. Cokolwiek robisz, ono gdzieś obok.
Jak pracuję z traumą
Praca z traumą idzie fazami: najpierw bezpieczeństwo i stabilizacja, potem przepracowanie, potem integracja. To trójfazowe podejście (Pierre Janet, rozwinięte przez Judith Herman, van der Hart) leży u podstaw współczesnej terapii traumy.
Stabilizacja i bezpieczeństwo. Uczymy się wracać ciałem w „tu i teraz", regulować stan, opierać się na zasobach. Ta faza często wydaje się rozgrzewką, ale to właśnie w niej dzieje się większość pracy odbudowy.
Przepracowanie materiału traumatycznego. Według protokołów TF-CBT, ekspozycji z rescriptingiem, podejść narracyjnych. W twoim tempie, z możliwością zatrzymania się.
Integracja. Odbudowujemy więzi: z sobą z przeszłości, z bliskimi, ze sprawami. Trauma przestaje być centrum historii, staje się jej częścią.
Z jakimi rodzajami traumy pracuję
Trauma nie zawsze wygląda jak jedno oczywiste wydarzenie. Często to długotrwałe doświadczenie, które nie pamięta się jako „trauma", a które zmieniło sposób życia.
- Trauma po jednym wydarzeniu. Wypadek, napaść, trauma medyczna, ciężki poród, katastrofa naturalna, świadek przemocy.
- Długotrwała trauma w bliskich relacjach. Przemoc emocjonalna, systematyczne dewaluowanie, gaslighting, kontrolujący partner.
- Trauma wczesnego dzieciństwa. Emocjonalne zaniedbanie, niestabilny rodzic, rodzic z uzależnieniem lub zaburzeniem psychicznym, rozwód z konfliktem.
- Trauma straty. Nagła śmierć bliskiej osoby, poronienie i strata prenatalna, długotrwała choroba i opieka nad bliskim.
- Trauma emigracji. Przymusowa przeprowadzka, utrata znanego środowiska i języka, odcięcie od bliskich, lęk o tych, którzy zostali w kraju pochodzenia.
- Trauma pracy w zawodach pomocowych. Wtórna traumatyzacja u lekarzy, psychologów, pracowników socjalnych, osób w wolontariacie kryzysowym.
- Trauma z długotrwałego stresu. Wieloletnie toksyczne środowisko pracy, rola opiekuńcza od dzieciństwa, relacje, w których nie można było być sobą.
- Złożona, wielowarstwowa trauma. Kilka warstw doświadczenia, kiedy nie wiadomo, od czego zacząć. To nie rzadkość, i da się to leczyć.
Jeśli szukasz czegoś bardziej konkretnego
Ta strona jest o pracy z traumą w ogóle. Jeśli już wiesz, czego potrzebujesz, sprawdź konkretne kierunki.
Terapia PTSD. Kiedy „utknąłeś" na jednym wydarzeniu: wypadek, napaść, trauma medyczna. Flashbacki, unikanie, hiperwigilencja.
CPTSD. Długotrwałe doświadczenie traumatyczne w bliskich relacjach: rodzina, partner, środowisko, z którego trudno albo nie można było odejść.
Ataki paniki. Nagłe ataki, poczucie „zaraz umrę", lęk przed nawrotem. Często związane z doświadczeniem traumy, czasem nie.
Zaburzenia lękowe. Przewlekły lęk, GAD, napięcie w tle, które się nie wyłącza. Często towarzyszy traumie jako jedna z jej form.
Opowiesz, co cię niepokoi. Powiem ci, czy mogę pomóc i jak. 15 minut, bezpłatnie.
Bezpłatna konsultacja wstępna, 15 minPrzykład z praktyki
Przyszła po trzeciej próbie rozpoczęcia pracy z psychologiem: z dwoma poprzednimi „nie wyszło", uznała więc, że to chyba nie pomaga. W rzeczywistości było po prostu zbyt wiele naraz: trudne dzieciństwo, wczesne relacje z przemocą, przeprowadzka. W pierwszym miesiącu okazało się, że nie „nie pomaga", a najpierw potrzebna była stabilizacja, zanim ruszyliśmy w materiał. Półtora roku później: wróciła do studiów, wchodzi w bliskie relacje i nie ucieka, kiedy robi się strasznie.
Imię, szczegóły i przebieg zostały zmienione lub złożone z kilku przypadków, aby zachować poufność. Czas trwania i wyniki terapii są indywidualne: liczba sesji i tempo zależą od zgłaszanego problemu, motywacji i okoliczności. Podane ramy czasowe są ilustracją, nie obietnicą.
O specjaliście
Jestem psychologiem i psychotraumatologiem. Pracuję z osobami dorosłymi, online, w języku polskim, rosyjskim i białoruskim.
Z wykształcenia jestem magistrem psychologii, specjalność: psychologia kliniczna i zdrowia. SWPS Uniwersytet, Wydział Psychologii w Warszawie. Specjalizacja podyplomowa z psychotraumatologii. Równolegle szkolę się z terapii poznawczo-behawioralnej w szkole INTEREGO akredytowanej przez PTTPB.
Swoją pracę regularnie superwizuję u superwizora PTTPB. Członek PTTPB nr 05906.
W Polsce mieszkam od dziewięciu lat. Adaptację w nowym kraju i niepokój o bliskich, którzy zostali w domu, znam z własnego doświadczenia.
W pracy z traumą podążam za podejściem fazowym: stabilizacja, przepracowanie, integracja (Pierre Janet, Judith Herman, van der Hart). W każdej fazie stosuję metody z bazą dowodową: CBT, TF-CBT, ekspozycję z rescriptingiem. Poufność: rozmowy zostają między nami, wyjątki tylko w sytuacjach przewidzianych przez prawo.
Częste pytania
Czym psychotraumatolog różni się od psychologa?
Psycholog ma podstawowe wykształcenie psychologiczne. Psychotraumatolog dodatkowo przechodzi szkolenie w zakresie traumy psychicznej: fazowy model pracy, protokoły TF-CBT, bezpieczna ekspozycja. W trudnych przypadkach różnica wygląda jak „pracujemy z tym, co jest" w porównaniu z „pracujemy z traumą według protokołu".
Co w ogóle uznaje się za traumę?
W szerokim sensie trauma to ślad zdarzenia, z którym układ nerwowy nie poradził sobie zwykłymi sposobami. Niekoniecznie „głośne" zdarzenie. Do traumy zalicza się zarówno PTSD (po jednym wydarzeniu: wypadek, napaść, poważna choroba), jak i CPTSD (długotrwałe doświadczenie w relacjach, z których nie można było odejść). Czasem traumatyczne okazuje się to, co wygląda „jak u wszystkich": emigracja, rozwód, choroba bliskiego.
Czy trzeba „przypomnieć sobie wszystko", żeby zrobiło się lżej?
Nie. To powszechne nieporozumienie. Współczesne podejścia pracują nie z odtwarzaniem szczegółów, a z tym, jak ciało i psychika reagują teraz. Ulga często przychodzi, zanim „wszystko się ułoży".
Ile trwa praca z traumą?
Zależy od typu. Przy PTSD po jednym wydarzeniu: 8-16 sesji. Przy CPTSD i złożonym doświadczeniu traumatycznym: realistyczny horyzont od pół roku do półtora roku i dłużej. Tempo zadaje gotowość układu nerwowego, a nie diagnoza.
Powiązane praktyki: Uziemienie 5-4-3-2-1 · Oddech 4-7-8 · Oddech kwadratowy · PMR
Powiązane materiały: PTSD · Flashbacki · O podejściu CBT · Współuzależnienie
Sprawdź siebie: Skala PCL-5
Powiązane tematy: Po gaslightingu · Wypalenie · Emigracja · Żałoba i strata · Metody pracy