Terapia DBT: dialektyczna terapia behawioralna prostymi słowami
Aliaksei Levashou · psycholog, podejście CBT
DBT często wspomina się obok tematów takich jak silne emocje, samookaleczenia czy zaburzenie z pogranicza, i brzmi to skomplikowanie. W rzeczywistości za skrótem stoi zrozumiała i bardzo praktyczna metoda o tym, jak nie tonąć we własnych uczuciach. Zobaczmy, co to jest, czym różni się od zwykłej CBT i komu pomaga.
Czym jest DBT
DBT (Dialectical Behavior Therapy, dialektyczna terapia behawioralna) to metoda, którą w latach 80. opracowała amerykańska psycholog Marsha Linehan. Pierwotnie tworzono ją dla osób z intensywnymi, słabo kontrolowanymi emocjami i autodestrukcyjnym zachowaniem, przede wszystkim przy zaburzeniu osobowości borderline. To rozwinięcie terapii poznawczo-behawioralnej, do którego dodano praktyki uważności i szczególny nacisk na akceptację. Dziś DBT z udowodnioną skutecznością stosuje się znacznie szerzej: przy silnej chwiejności emocjonalnej, impulsywności, przewlekłym poczuciu „jest mnie za dużo".
Dlaczego „dialektyczna"
„Dialektyka" to tu utrzymywanie dwóch przeciwieństw naraz. Centralne napięcie DBT: z jednej strony przyjąć siebie i swoje uczucia takimi, jakie są, bez wiecznej walki i samokrytyki; z drugiej, jednak się zmieniać i opanowywać nowe zachowanie. Wydaje się, że to się wyklucza, ale właśnie równowaga między akceptacją a zmianą sprawia, że metoda działa. Gdy człowiek przestaje wojować ze sobą, uwalniają mu się siły na to, żeby coś zmieniać.
Cztery grupy umiejętności
Sercem DBT są konkretne umiejętności, które się opanowuje i trenuje:
- Uważność (mindfulness). Umiejętność zauważać, co dzieje się w środku i wokół, bez natychmiastowej reakcji. Baza dla całej reszty.
- Tolerancja stresu. Umiejętności przetrwać ostry kryzys, nie robiąc gorzej: zamiast impulsywnego załamania, samookaleczenia czy wybuchu.
- Regulacja emocji. Rozumieć swoje emocje, obniżać ich intensywność i nie pozwalać im rządzić decyzjami. Więcej: regulacja emocji.
- Skuteczność w relacjach. Prosić o swoje, odmawiać i zachowywać relacje, nie niszcząc ani ich, ani siebie.
Jeśli emocje często cię zalewają i nie nadążasz sobie z nimi poradzić, na bezpłatnych 15 minutach można omówić, co pomoże właśnie tobie.
15 minut, bez opłaty i zobowiązań. Umów 15 minutCzym różni się od CBT
Klasyczna CBT dużo pracuje nad tym, żeby zauważyć i zmienić zniekształcone myśli. DBT bierze to za podstawę, ale dodaje dwa ważne akcenty. Pierwszy: silny nacisk na akceptację i uważność, a nie tylko na zmianę. Drugi: systematyczne uczenie umiejętności, często w formacie osobnych grup. Dlatego DBT jest szczególnie przydatna tam, gdzie problemem nie są tyle pojedyncze myśli, ile sama siła i niesterowność emocji.
Komu pasuje
DBT jest najlepiej zbadana przy zaburzeniu osobowości borderline oraz przy przewlekłych trudnościach z emocjami i impulsywnością. Jej umiejętności pomagają też szerzej: przy silnym lęku, emocjonalnej huśtawce, skłonności do samookaleczeń, zaburzeniach odżywiania. Jeśli zaś temat jest wąski i konkretny, na przykład fobia, zwykle wystarcza standardowa CBT. Które podejście wybrać, ustala się wspólnie, w oparciu o historię.
Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE
Pracuję online z osobami z Białorusi, Ukrainy i innych krajów, po polsku, rosyjsku i białorusku, w podejściu CBT, w tym z umiejętnościami regulacji emocji. Więcej: samoocena i perfekcjonizm. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.
Źródła
- Linehan M.M. DBT Skills Training Manual. Guilford Press, 2014.
- Linehan M.M. Cognitive-Behavioral Treatment of Borderline Personality Disorder. Guilford Press, 1993.
- Stoffers-Winterling J.M. et al. Psychotherapies for borderline personality disorder. Cochrane Review, 2022.