Depresja lękowa: gdy lęk i przygnębienie idą razem

Aliaksei Levashou · psycholog, podejście CBT

Bywa depresja, w której wszystko jakby zwalnia: apatia, pustka, niczego się nie chce. A bywa inaczej: do tego ciężaru dochodzi lęk, który nie daje spokoju. Sił nie ma, a w środku i tak kręci się niepokój, oczekiwanie najgorszego, napięcie. To depresja lękowa, i zdarza się częściej niż „czysta" depresja. Zobaczmy, co to jest i jak się z tym pracuje.

Czym jest depresja lękowa

Depresja lękowa to stan depresyjny, w którym wyraźnie zaznaczony jest komponent lękowy. W diagnostyce nazywa się to depresją z lękowym dystresem. Człowiek nie jest tylko przygnębiony i bez sił: jest też stale zalękniony, spięty, czeka, że stanie się coś złego. Powstaje ciężkie połączenie: depresja zabiera siły i chęci, a lęk przy tym goni i nie pozwala się odprężyć nawet w wyczerpaniu. O depresji w ogóle: depresja: objawy, rodzaje i leczenie.

Objawy: co dokłada lęk

Do zwykłych oznak depresji (przygnębienie, utrata zainteresowań, brak sił, zaburzenia snu) w wariancie lękowym dochodzą:

• Stały niepokój i wewnętrzne napięcie
• Poczucie, że lada chwila stanie się coś złego
• Trudno usiedzieć w miejscu, odprężyć się
• Kręcenie się lękowych myśli w kółko
• Lęk w ciele: kołatanie serca, gula w gardle, napięcie
• Sen poszarpany: trudno zasnąć od myśli, wczesne wybudzenia z lękiem

Czym różni się od lęku i od zwykłej depresji

Przy zaburzeniu lękowym na pierwszym planie są strach i niepokój, ale zostaje zainteresowanie życiem i zdolność cieszenia się. Przy depresji, odwrotnie, gaśnie zainteresowanie i przyjemność (to się nazywa anhedonią), a lęku może prawie nie być. Depresja lękowa łączy oba bieguny: i zgaszone zainteresowanie, i silny lęk. Dlatego przeżywa się ją ciężej, i rozpoznać bywa trudniej: człowiek tłumaczy sobie, że to „po prostu nerwy" albo „po prostu zmęczenie", i nie zauważa depresji pod lękiem. Więcej o lęku: zaburzenia lękowe.

Jak leczy się depresję lękową

• Psychoterapia. CBT dobrze pracuje od razu z oboma komponentami: pomaga zauważyć i sprawdzić zarówno lękowe, jak i depresyjne myśli i stopniowo wrócić do aktywności. To metoda pierwszego wyboru przy nasileniu łagodnym i umiarkowanym.
• Leki. Przy postaci umiarkowanej i ciężkiej lekarz psychiatra może przepisać lek przeciwdepresyjny, który działa i na depresję, i na lęk. To decyzja lekarza.
• Praca z ciałem i rytmem. Sen, ruch, umiejętności obniżania lęku: oddech, uziemienie. Same nie leczą, ale ulżą stanowi.
• Najpierw lęk, potem głębiej. Często pracę zaczyna się od obniżenia ostrego lęku, żeby pojawiły się siły, i dopiero potem idzie się do przyczyn przygnębienia.

Kiedy sięgnąć po specjalistę

Po pomoc warto iść, jeśli przygnębienie i lęk trzymają się razem dwa tygodnie i dłużej, przeszkadzają spać, pracować i odpoczywać. Pilnie, jeśli pojawiają się myśli o śmierci albo że bez ciebie byłoby lepiej: w Polsce działa bezpłatny telefon kryzysowy 116 123 i numer 112. Depresja lękowa dobrze poddaje się leczeniu, i im wcześniej zacząć, tym łatwiej.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Pracuję online z osobami z Białorusi, Ukrainy i innych krajów, po polsku, rosyjsku i białorusku. Z lękiem i depresją, w tym na tle emigracji, pracuję w podejściu CBT. Więcej: depresja i sen. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

• American Psychiatric Association. DSM-5-TR, 2022 (anxious distress specifier).
• NICE. Depression in adults: treatment and management (NG222), 2022.
• Fava M. et al. Anxiety disorders in major depression. Comprehensive Psychiatry, 2000.