Trauma z dzieciństwa: jak wczesne doświadczenie wpływa na dorosłe życie

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

Z zewnątrz dzieciństwo było „normalne": karmiono, ubierano, wożono do szkoły. A w dorosłości coraz częściej to samo: lęk, trudno być w bliskości, chwiejna samoocena, poczucie, że jest z tobą coś nie tak. I niejasne, skąd to, przecież „nic strasznego się nie działo". Często stoi za tym trauma z dzieciństwa, tylko nie ta z podręcznika. Zobaczmy, co to jest i jak wpływa.

Czym jest trauma z dzieciństwa

Traumą nazywa się nie samo zdarzenie, tylko ślad, jaki zostawia w psychice. W dzieciństwie ranią dwie rzeczy. Pierwsza, oczywista: przemoc, strata bliskiego, ciężka choroba, katastrofa. Druga, mniej widoczna, ale nie mniej istotna: przewlekłe tło, w którym dziecku było niebezpiecznie. Emocjonalnie niedostępni rodzice, stała krytyka i unieważnianie, niestabilność, gdy nie wiadomo, co będzie dalej. Czasem nazywa się to „małą traumą", ale w skutkach bywa nie lżejsza od „dużej". Więcej o takim tle: niedojrzali emocjonalnie rodzice.

Dlaczego wczesne doświadczenie tak wpływa

Rzecz w tym, że mózg i układ nerwowy dziecka kształtują się w relacjach z bliskimi. To właśnie w dzieciństwie zakładane są podstawowe ustawienia: czy świat jest bezpieczny, czy można ufać ludziom, ile jestem wart, jak obchodzić się z uczuciami. Jeśli obok było bezpiecznie i ciepło, te ustawienia są zdrowe. Jeśli zaś dziecko rosło w strachu, samotności albo pod krytyką, psychika nastawia się na obronę: być czujnym, przypodobywać się, nie czuć. Te ustawienia nie znikają same i działają dalej w dorosłości, choć zagrożenia dawno nie ma.

Jak przejawia się w dorosłym życiu

Trauma złożona

Gdy trauma nie była jednorazowa, tylko długa i działa się w relacjach, zwłaszcza w dzieciństwie, mówi się o traumie złożonej. W skutkach jest szersza niż zwykłe PTSD: dotyka nie tylko pamięci o zdarzeniach, ale i samooceny, emocji, relacji. Więcej: PTSD. Częstym towarzyszem traumy z dzieciństwa są flashbacki, w tym emocjonalne, gdy nagle zalewa stary dziecięcy stan bez widocznej przyczyny.

Jeśli rozpoznajesz siebie i chcesz zrozumieć, skąd to się ciągnie, na bezpłatnych 15 minutach można spokojnie zobaczyć, co z dzieciństwa wpływa na twoje dzisiejsze życie.

15 minut, bez opłaty i zobowiązań. Umów 15 minut

Co da się z tym zrobić

Najważniejsze: trauma z dzieciństwa się leczy, a dorosłe doświadczenie może zmienić nawet wczesne ustawienia. Praca idzie nie przez to, żeby „przypomnieć sobie i na nowo wszystko przeżyć", tylko ostrożnie i w bezpiecznym tempie. Najpierw przywraca się poczucie bezpieczeństwa i umiejętność radzenia sobie z trudnymi stanami, potem po trochu pracuje się z samym doświadczeniem i przekonaniami, które po nim zostały. Cel nie polega na wymazaniu przeszłości, tylko na tym, żeby przestała rządzić teraźniejszością. Tym zajmuje się psychotraumatologia, a podejście CBT dobrze z tym pracuje.

Kiedy sięgnąć po pomoc

Po pomoc warto iść, jeśli skutki doświadczeń z dzieciństwa przeszkadzają budować relacje, radzić sobie z emocjami, czuć swoją wartość, jeśli powtarzają się raniące scenariusze albo wracają flashbacki. Nie trzeba czekać, aż zrobi się całkiem ciężko: im wcześniej, tym łagodniej idzie praca.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

To moja specjalizacja. Pracuję online w języku polskim, rosyjskim i białoruskim, ze skutkami traumy z dzieciństwa i traumy złożonej. Więcej: trauma i PTSD. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

✦