Niedojrzali emocjonalnie rodzice: jak dzieciństwo z nimi wpływa na dorosłe życie

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

Niby wychowywano cię normalnie: karmiono, ubierano, posyłano na zajęcia. Ale obok zawsze było poczucie, że własne uczucia lepiej trzymać dla siebie, że nastrój mamy jest ważniejszy od twojego, że słyszą cię tylko wtedy, gdy jesteś wygodny. A w dorosłym życiu nie rozumiesz swoich emocji, boisz się być ciężarem i wybierasz ludzi, którym znów trzeba się przypodobać. Za tym często stoi niedojrzałość emocjonalna rodziców. Zobaczmy, co to jest i jak wpływa.

Czym jest niedojrzałość emocjonalna rodzica

To nie o złych ani okrutnych ludziach. Niedojrzały emocjonalnie rodzic może szczerze kochać dziecko, ale nie umie być z jego uczuciami. Trudno mu wytrzymać cudze emocje, szybko ucieka we własne żale, potrzebuje, żeby uspokajano jego, i słabo oddziela siebie od dziecka. Psycholożka Lindsay Gibson, która opisała to zjawisko, wskazuje wspólną cechę: taki rodzic skupiony jest na sobie, i dziecko obok musi się dostosowywać, a nie być sobą.Gibson, 2015: książka „Dorosłe dzieci niedojrzałych emocjonalnie rodziców", w której opisano cztery typy takich rodziców i ślad, jaki zostawiają.

Jak to wygląda

• Uczucia dziecka nie są wytrzymywane. „Nie becz", „nie wymyślaj", „znalazł powód do smutku". Emocje nie są pocieszane, tylko unieważniane.
• Odwrócone role. Dziecko staje się pocieszycielem dla rodzica, pilnuje jego nastroju, wcześnie dorośleje. Nazywa się to parentyfikacją.ProściejParentyfikacja to sytuacja, w której dziecko faktycznie pracuje jako dorosły: uspokaja, ogarnia, odpowiada za pogodę w domu.
• Wszystko przez siebie. Każda twoja radość albo bieda szybko zamienia się w rozmowę o rodzicu i jego przeżyciach.
• Miłość według pogody. Ciepło to jest, to znika, i jakby trzeba je zasłużyć dobrym zachowaniem.

Jak to wpływa na dorosłe życie

Dziecko, które rosło przy takich rodzicach, przyswaja prostą zasadę: moje uczucia są nieważne i przeszkadzają, bezpieczniej być wygodnym. W dorosłości rozwija się to w trudność z rozumieniem i pokazywaniem swoich emocji, w skłonność do przypodobywania się i brania cudzej odpowiedzialności, w chwiejną samoocenę i nawykowy wstyd. Często stąd też wyrastają współuzależnienie i trudności z bliskością: ciągnie albo zlewać się, albo trzymać wszystkich na dystans. Jeśli w rodzinie było jeszcze uzależnienie, dochodzi doświadczenie dorosłych dzieci alkoholików.

Co da się z tym zrobić

• Nazwać to, czego nie było. Przyznać, że brakowało ci emocjonalnego wsparcia, to nie zdrada rodziców, tylko szczerość. Od niej zaczyna się zmiana.To normalneJeśli podnosi się przy tym złość na rodziców, można dać jej miejsce. Złość i miłość do tych samych ludzi potrafią współistnieć.
• Uczyć się słyszeć swoje uczucia. Jeśli latami je unieważniano, umiejętność jest utracona, ale się odbudowuje. Pomaga praca z emocjami.
• Przestać zasługiwać na miłość. Twoja wartość nie zależy od tego, na ile jesteś wygodny. Na tym buduje się zdrowa samoocena.
• Zbudować granice. Można kochać rodziców i przy tym nie być ich pocieszycielem. Terapia pomaga znaleźć tę równowagę bez winy.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Pracuję online w języku polskim, rosyjskim i białoruskim. Pracuję ze skutkami doświadczeń z dzieciństwa: samooceną, wstydem, trudnościami w relacjach. Więcej: relacje i współuzależnienie. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

• Gibson L.C. Adult Children of Emotionally Immature Parents. New Harbinger, 2015.
• Bowlby J. A Secure Base. Basic Books, 1988.
• Schore A.N. Affect Regulation and the Origin of the Self. Routledge, 1994.
• Hooper L.M. Parentification. Encyclopedia of Adolescence, 2011.