Fobie: czym są, rodzaje i jak się je leczy

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

Jedni nie mogą wejść do windy, drudzy tygodniami denerwują się przed lotem, trzeci sztywnieją na widok pająka albo na samą myśl o zastrzyku. Z zewnątrz wydaje się „no czego się bać", a w środku to prawdziwy przeraz, który psuje plany i każe omijać pół miasta. To fobie. Zobaczmy, co to jest, jakie bywają i jak się z nimi radzi.

Czym jest fobia

Fobia to rodzaj zaburzenia lękowego: intensywny strach przed określonym obiektem albo sytuacją, który wyraźnie nie odpowiada realnemu niebezpieczeństwu. Przy spotkaniu z tym, co straszy (albo nawet na myśl o tym) włącza się silny lęk aż do paniki: kołatanie serca, drżenie, chęć natychmiastowej ucieczki. Człowiek zwykle sam rozumie, że strach jest przesadzony, ale to rozumienie nie pomaga, i zaczyna unikać wszystkiego, co wiąże się z tym, co straszy.

Czym różni się od zwykłego strachu

Strach jest normalny i pożyteczny, chroni przed realnym zagrożeniem. Fobia różni się kilkoma cechami. Nieproporcjonalność: reakcja jest dużo silniejsza, niż wymaga sytuacja. Niekontrolowalność: strachu nie uciszy się argumentami. Unikanie: człowiek przebudowuje życie, byle nie zderzyć się z tym, co straszy. I co najważniejsze, skutki: fobia przeszkadza pracować, poruszać się, leczyć albo żyć tak, jak się chce. Jeśli strach ogranicza życie, to już nie zwykła ostrożność.

Jakie bywają fobie

Skąd się bierze

Fobie mają zwykle kilka źródeł. Czasem to straszące doświadczenie z przeszłości (ugryzł pies, utknął w windzie). Czasem strach jest przejęty: dziecko widziało, jak ktoś bliski panicznie się boi, i przyswoiło reakcję. Część fobii tłumaczy się ewolucją: mózg szybciej uczy się bać tego, co kiedyś było groźne dla przetrwania (węże, wysokość, krew). A dalej strach utrwala się przez unikanie. Podsycają go też zniekształcenia poznawcze, zwłaszcza katastrofizacja.

Jeśli strach przed czymś konkretnym ogranicza twoje życie, da się to zmienić, i całkiem pewnie. Na bezpłatnych 15 minutach opowiesz, jak to u ciebie, a ja wyjaśnię, od czego się zaczyna.

15 minut, bez opłaty i zobowiązań. Umów 15 minut

Jak leczy się fobie

Fobie mają podejście z bardzo dobrą bazą dowodową: CBT z ekspozycją. Sedno polega na tym, żeby pod opieką terapeuty stopniowo i w bezpiecznym tempie spotykać się ze strachem, zaczynając od najlżejszego, i nie uciekać. Lęk najpierw rośnie, a potem sam opada, i mózg dostaje nowe doświadczenie: obok tego, co straszy, można zostać, i katastrofa się nie wydarza. Krok po kroku strach traci siłę. Ważne, że to nie „znosić przeraz z zaciśniętymi zębami", tylko staranna, ułożona praca. Czasem fobie specyficzne mijają w kilka sesji.

Kiedy sięgnąć po pomoc

Po pomoc warto iść, jeśli strach przeszkadza żyć: unikasz potrzebnych miejsc i czynności, rezygnujesz z wyjazdów, pracy, zabiegów medycznych albo stale martwisz się w oczekiwaniu na spotkanie z tym, co straszy. Znosić i omijać nie trzeba: fobie należą do najbardziej odpowiadających na terapię stanów.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Pracuję online w języku polskim, rosyjskim i białoruskim. Pracuję z lękiem, paniką i fobiami metodą CBT. Więcej: terapia lęku i ataki paniki. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

✦