Fobie: czym są, rodzaje i jak się je leczy

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

Jedni nie mogą wejść do windy, drudzy tygodniami denerwują się przed lotem, trzeci sztywnieją na widok pająka albo na samą myśl o zastrzyku. Z zewnątrz wydaje się „no czego się bać", a w środku to prawdziwy przeraz, który psuje plany i każe omijać pół miasta. To fobie. Zobaczmy, co to jest, jakie bywają i jak się z nimi radzi.

Czym jest fobia

Fobia to rodzaj zaburzenia lękowego: intensywny strach przed określonym obiektem albo sytuacją, który wyraźnie nie odpowiada realnemu niebezpieczeństwu. Przy spotkaniu z tym, co straszy (albo nawet na myśl o tym) włącza się silny lęk aż do paniki: kołatanie serca, drżenie, chęć natychmiastowej ucieczki. Człowiek zwykle sam rozumie, że strach jest przesadzony, ale to rozumienie nie pomaga, i zaczyna unikać wszystkiego, co wiąże się z tym, co straszy.

Czym różni się od zwykłego strachu

Strach jest normalny i pożyteczny, chroni przed realnym zagrożeniem. Fobia różni się kilkoma cechami. Nieproporcjonalność: reakcja jest dużo silniejsza, niż wymaga sytuacja. Niekontrolowalność: strachu nie uciszy się argumentami. Unikanie: człowiek przebudowuje życie, byle nie zderzyć się z tym, co straszy. I co najważniejsze, skutki: fobia przeszkadza pracować, poruszać się, leczyć albo żyć tak, jak się chce. Jeśli strach ogranicza życie, to już nie zwykła ostrożność.Pytanie do siebieCo już omijam z powodu tego strachu? Lista unikań często mówi o fobii więcej niż siła samego strachu.

Jakie bywają fobie

Skąd się bierze

Fobie mają zwykle kilka źródeł. Czasem to straszące doświadczenie z przeszłości (ugryzł pies, utknął w windzie). Czasem strach jest przejęty: dziecko widziało, jak ktoś bliski panicznie się boi, i przyswoiło reakcję. Część fobii tłumaczy się ewolucją: mózg szybciej uczy się bać tego, co kiedyś było groźne dla przetrwania (węże, wysokość, krew). A dalej strach utrwala się przez unikanie. Podsycają go też zniekształcenia poznawcze, zwłaszcza katastrofizacja.To normalneStrach przejęty w dzieciństwie czuje się tak samo realnie jak ten z własnego doświadczenia. Pochodzenie nie czyni go mniej prawdziwym.

Jeśli strach przed czymś konkretnym ogranicza twoje życie, da się to zmienić, i całkiem pewnie. Na bezpłatnych 15 minutach opowiesz, jak to u ciebie, a ja wyjaśnię, od czego się zaczyna.

15 minut, bez opłaty i zobowiązań. Umów 15 minut

Jak leczy się fobie

Fobie mają podejście z bardzo dobrą bazą dowodową: CBT z ekspozycją. Sedno polega na tym, żeby pod opieką terapeuty stopniowo i w bezpiecznym tempie spotykać się ze strachem, zaczynając od najlżejszego, i nie uciekać. Lęk najpierw rośnie, a potem sam opada, i mózg dostaje nowe doświadczenie: obok tego, co straszy, można zostać, i katastrofa się nie wydarza. Krok po kroku strach traci siłę. Ważne, że to nie „znosić przeraz z zaciśniętymi zębami", tylko staranna, ułożona praca. Czasem fobie specyficzne mijają w kilka sesji.Öst, 1989: protokół leczenia fobii specyficznej w jednej długiej sesji ekspozycji. Części uczestników wystarczało jedno takie spotkanie.

Kiedy sięgnąć po pomoc

Po pomoc warto iść, jeśli strach przeszkadza żyć: unikasz potrzebnych miejsc i czynności, rezygnujesz z wyjazdów, pracy, zabiegów medycznych albo stale martwisz się w oczekiwaniu na spotkanie z tym, co straszy. Znosić i omijać nie trzeba: fobie należą do najbardziej odpowiadających na terapię stanów.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Pracuję online w języku polskim, rosyjskim i białoruskim. Pracuję z lękiem, paniką i fobiami metodą CBT. Więcej: terapia lęku i ataki paniki. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

✦