Uzależnienie emocjonalne w związku: objawy i jak z niego wyjść

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

Nie odpisał na wiadomość przez godzinę, i cały dzień się wali: co jest nie tak, może to już koniec. Gdy jesteście razem, odpuszcza, ale na krótko, bo zaraz wraca strach, że to się skończy. Własne życie, przyjaciele, zainteresowania stopniowo kurczą się do jednej osoby. Jeśli to rozpoznajesz, najpewniej chodzi o uzależnienie emocjonalne. Zobaczmy, czym różni się od miłości i jak się z niego wychodzi.

Czym jest uzależnienie emocjonalne

Uzależnienie emocjonalne to stan, w którym wewnętrzna równowaga trzyma się niemal w całości na drugim człowieku. Jego nastrój, uwaga, bliskość stają się regulatorem twojego stanu: jest blisko i zadowolony, znaczy ze mną wszystko dobrze; oddalił się, znaczy wszystko źle. Własnych stabilnych oparć jakby nie ma, i dlatego partner zamienia się w jedyny grunt pod nogami. Stąd paradoks: przy nim nie jest spokojnie, tylko lękowo, bo stracić ten grunt strach.

Czym różni się od miłości

Zdrowa miłość to więź dwojga ludzi, z których każdy pozostaje cały. Wybierają być razem, ale nie rozpuszczają się w sobie i nie walą się, gdy partner jest zajęty swoimi sprawami. Uzależnienie działa inaczej: tu nie „chcę być z tobą", tylko „nie mogę bez ciebie". Głównym silnikiem nie jest radość bliskości, tylko strach jej utraty. Prosty drogowskaz: miłość dodaje ci życia i oparcia, uzależnienie je zabiera, zwężając świat do jednej osoby.

Objawy

• Lęk przy najmniejszym oddaleniu. Nie odpisał, spóźnił się, był chłodny, i zalewa panika, że wszystko się wali.
• Rozpuszczanie się. Własne zainteresowania, przyjaciele i plany stopniowo znikają, zostaje tylko on i związek.
• Strach przed porzuceniem. Gotowość znosić złe, byle nie zostać samemu.
• Huśtawka nastroju. Twój stan przez cały dzień zależy od tego, jak poszedł kontakt z partnerem.
• Utrata siebie. Trudno odpowiedzieć, czego chcesz właśnie ty, osobno od niego.

Skąd się bierze

Korzenie zwykle są we wczesnym doświadczeniu przywiązania. Jeśli w dzieciństwie bliskość była nieprzewidywalna, to ciepło, to chłód, kształtuje się lękowy styl przywiązania, przy którym człowiek stale skanuje związek pod kątem oznak zagrożenia. Więcej: style przywiązania. Na to nakłada się chwiejna samoocena: gdy własnej wartości nie czuje się od środka, zaczyna się ją zdobywać z cudzej aprobaty. Obok często stoją współuzależnienie i więź traumatyczna, ale uzależnienie emocjonalne może być i w zwykłych, nie przemocowych związkach.

Jak wyjść

Wyjście nie polega na tym, żeby się odkochać albo gwałtownie rozstać. Polega na tym, żeby przywrócić oparcie sobie.

• Poszerzyć źródła oparcia. Przywrócić do życia to, co było przed i obok partnera: przyjaciół, zajęcia, cele. Im więcej punktów oparcia, tym mniej ciężaru na jednym.
• Uczyć się uspokajać siebie samemu. Zauważać lęk i pomagać sobie, nie czekając, aż partner wszystko naprawi. Tu pomaga praca z emocjami.
• Odzyskiwać granice i pragnienia. Pytać siebie „a czego chcę ja", i pomału działać z tego.
• Pracować z przywiązaniem i samooceną. To głęboka warstwa, i właśnie z nią pracuje się w terapii, żeby wartość przestała zależeć od cudzego nastroju.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Na emigracji ryzyko jest wyższe: gdy wokół nowy język i mało bliskich, partner łatwo staje się jedynym oparciem, i uzależnienie się nasila. Pracuję online w języku polskim, rosyjskim i białoruskim, pracuję z przywiązaniem, samooceną i relacjami. Więcej: relacje i współuzależnienie. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

• Bowlby J. Attachment and Loss. Basic Books, 1969-1980.
• Hazan C., Shaver P. Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 1987.
• Bartholomew K., Horowitz L.M. Attachment styles among young adults. Journal of Personality and Social Psychology, 1991.
• Mikulincer M., Shaver P.R. Attachment in Adulthood. Guilford Press, 2016.