Test na napady paniki

Jak działa ten test

To autorski kwestionariusz orientacyjny. Pytania powstały na podstawie kryteriów diagnostycznych DSM-5 dla zaburzenia panicznego: powtarzające się niespodziewane napady paniki, utrwalony strach przed ich powrotem i zmiana zachowania z powodu tego strachu. Test nie przeszedł walidacji i nie zastępuje diagnostyki. W praktyce klinicznej nasilenie zaburzenia panicznego ocenia się na przykład skalą PDSS (Panic Disorder Severity Scale): wypełnia się ją razem ze specjalistą i jej pozycje nie są tu wykorzystane.

Błędne koło paniki

Napad paniki trzyma się na zamkniętym kole. Nagłe doznanie (kołatanie serca, brak tchu, zawroty głowy) wywołuje strach, strach uruchamia wyrzut adrenaliny, adrenalina nasila doznania i strach rośnie dalej. Po kilku minutach koło rozpada się samo: adrenalina się rozkłada i napad cichnie. Ten mechanizm i techniki samopomocy opisuję szerzej w artykule o napadach paniki.

Czy napad jest groźny fizycznie

Sam napad paniki nie uszkadza serca i nie prowadzi do uduszenia: to silna, ale bezpieczna reakcja lękowa i zawsze się kończy. Jednocześnie jeśli ból w klatce piersiowej, kołatanie serca czy brak tchu pojawiły się pierwszy raz, rozsądnie jest najpierw pokazać się lekarzowi i wykluczyć przyczyny medyczne. To zwykła kolejność działań, tak robi się też przed rozpoczęciem terapii.

Jak czytać wynik

Każda odpowiedź jest oceniana od 0 do 3, łączny wynik od 0 do 36. Progi są orientacyjne:

Czego test nie rozróżnia

• Zaburzenia panicznego i przyczyn medycznych. Problemy z tarczycą, arytmia, niski cukier, niektóre leki dają podobne napady. Dlatego przy pierwszych napadach najpierw lekarz.
• Paniki w ramach innych stanów. Napady zdarzają się przy fobiach, PTSD, depresji: praca przebiega tam według innych protokołów.
• Pojedynczych napadów i zaburzenia. O zaburzeniu mówi się, gdy napady się powtarzają i narasta wokół nich strach oraz unikanie. Pojedynczy napad w życiu ma mniej więcej co czwarta osoba.

Co zrobić z wynikiem

Jeśli masz 10 punktów lub więcej: warto omówić wynik ze specjalistą. Podejście CBT przy zaburzeniu panicznym uchodzi za metodę pierwszej linii: praca dotyczy strachu przed doznaniami i unikania, które podtrzymuje koło paniki.

Jeśli mniej niż 10: objawów jest niewiele. Jeśli napady mimo to się zdarzają i przerażają, zacznij od artykułu o mechanizmie paniki i technik z niego, a w razie potrzeby omów to ze specjalistą.

Ważne: to autorski kwestionariusz orientacyjny, nie zwalidowana skala. Wynik pokazuje nasilenie objawów, ale nie stawia diagnozy. Diagnozę może postawić tylko lekarz lub psychoterapeuta podczas diagnostyki.