Jak przeżyć zdradę: co robić i czy da się odbudować zaufanie

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

Dowiedziałeś się o zdradzie i grunt usunął się spod nóg. Obrazy nie wychodzą z głowy, przewijasz szczegóły, szukasz, co przeoczyłeś, i sam sobie nie wierzysz, że to się dzieje. To złość, to rozpacz, to chęć wszystko cofnąć. To normalna reakcja na nienormalną sytuację. Zobaczmy, co się dzieje, czy da się to przeżyć i jak.

Dlaczego zdrada tak rani

Zdrada uderza nie tylko w związek, ale i w samo poczucie bezpieczeństwa. Partner to człowiek, przy którym pozwalałeś sobie być bezbronny, a zdrada łamie podstawowe zaufanie, na którym wszystko się trzymało. Dlatego reakcja często przypomina traumę: natrętne myśli i obrazy, bezsenność, lęk, skoki nastroju, poczucie nierealności. To nie słabość i nie „za bardzo to przeżywasz". Tak psychika odpowiada na zerwanie czegoś bardzo ważnego.

Przez co zwykle się przechodzi

• Szok i zaprzeczenie. „To niemożliwe", odrętwienie, niezdolność uwierzyć.
• Ból i gniew. Nachodzą falami, czasem jednocześnie, i to wyczerpuje.
• Natręctwo. Ciągnie wyjaśniać szczegóły, czytać wiadomości, przewijać. To próba odzyskać kontrolę, ale rani na nowo.
• Cios w samoocenę. „Nie jestem dość dobry, to przeze mnie". Więcej: niska samoocena.
• Decyzja. Stopniowo staje pytanie: co dalej.

Odejść czy zostać

Tu nie ma właściwej odpowiedzi, i nie wierz tym, którzy ją narzucają. Ktoś wybiera odejść, i to zdrowy wybór. Ktoś decyduje zostać i odbudowywać związek, i to też może być zdrowe. Ważne, żeby nie rąbać na szczycie bólu i nie zostawać tylko ze strachu przed samotnością albo z winy. Decyzję lepiej podejmować, gdy pierwszy szok opadł, i opierając się na tym, czego chcesz ty, a nie na cudzych oczekiwaniach. Jeśli ciągnie zostać za wszelką cenę i znosić, warto sprawdzić, czy nie ma tu uzależnienia emocjonalnego.

Czy da się odbudować zaufanie

Tak, zaufanie się odbudowuje, ale to długa i obustronna praca. Zwykle potrzeba do tego kilku rzeczy: ten, kto zdradził, bierze odpowiedzialność bez usprawiedliwień i umniejszania, staje się przejrzysty i znosi ból partnera, nie poganiając go, żeby „zapomniał". A ten, kogo zdradzono, stopniowo uczy się znów ufać, nie grzęznąc w nieskończonym sprawdzaniu. Odbudowa to nie „udawać, że nic nie było", tylko zbudować nowy, bardziej szczery związek. Często na tej drodze pomaga terapia, indywidualna albo dla pary.

Co pomaga przeżyć

• Pozwolić sobie czuć. Ból, gniew, zagubienie to normalne. Nie trzeba ich tłumić.
• Oprzeć się na wsparciu. Bliscy, którym można powiedzieć, są bardzo ważni, zwłaszcza na początku.
• Ograniczyć śledztwo. Nieskończone szczegóły i wiadomości nie dają ulgi, tylko ranią na nowo. To jak rozdrapywać ranę.
• Nie rozstrzygać na szczycie. Daj sobie czas, zanim zerwiesz albo wybaczysz.
• Nie obwiniać o wszystko siebie. Zdrada to wybór tego, kto ją popełnił, a nie dowód, że jest z tobą coś nie tak.

Kiedy sięgnąć po pomoc

Po pomoc warto iść, jeśli po zdradzie nie śpisz, nie możesz pracować, natrętne myśli nie odpuszczają tygodniami, albo chcecie spróbować utrzymać związek, ale utknęliście. Z takim bólem i z decyzją dobrze pracuje terapia: pomaga przeżyć cios, oddzielić swoją wartość od cudzego czynu i zrozumieć, co dalej.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Pracuję online w języku polskim, rosyjskim i białoruskim. Pracuję ze skutkami zdrady i rozstań: bólem, lękiem, samooceną, zaufaniem. Więcej: relacje i współuzależnienie. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

• Glass S.P. Not Just Friends. Free Press, 2003.
• Johnson S.M. Hold Me Tight (emotionally focused therapy). Little, Brown, 2008.
• Gordon K.C. et al. An integrative intervention for promoting recovery from extramarital affairs. Journal of Marital and Family Therapy, 2004.
• Perel E. The State of Affairs. Harper, 2017.