Depresja poporodowa: objawy, przyczyny i jak sobie pomóc

Aliaksei Levashou · psycholog, podejście CBT

„Mam zdrowe dziecko, wszystko jest dobrze, dlaczego jest mi tak źle?" Za tym pytaniem często kryje się wina: wydaje się, że masz obowiązek się cieszyć, a sił i radości nie ma. Depresja poporodowa jest właśnie o tym i nie ma związku z tym, czy kochasz dziecko, czy nie. Zobaczmy, co to jest, czym różni się od zwykłego smutku po porodzie i jak sobie pomóc.

Czym różni się od baby blues

W pierwszych dniach po porodzie wiele kobiet dopada „baby blues": płaczliwość, wahania nastroju, lękowość. Wiąże się to z gwałtowną przebudową hormonalną, zdarza się u większości i mija samo w ciągu kilku tygodni. Depresja poporodowa to co innego: jest głębsza, trzyma się tygodniami i miesiącami i przeszkadza dbać o siebie i o dziecko. Jeśli po dwóch-trzech tygodniach od porodu nie robi się lżej, tylko ciężej, to już powód, żeby nie czekać.

Objawy depresji poporodowej

• Przygnębienie, częste łzy, poczucie pustki albo otępienia
• Utrata zainteresowania i radości, także z kontaktu z dzieckiem
• Silny lęk o dziecko albo, odwrotnie, poczucie oddzielenia od niego
• Stałe poczucie winy: „jestem złą matką", „nie radzę sobie"
• Brak sił, zaburzenia snu i apetytu ponad zwykłe zmęczenie z niemowlęciem
• Drażliwość, wybuchy
• W ciężkich przypadkach: myśli, że bez ciebie byłoby lepiej, albo przerażające myśli o skrzywdzeniu

Dlaczego to się dzieje

Przyczyna nie jest jedna. Gwałtowna przebudowa hormonalna, przewlekły niedobór snu, fizyczne wyczerpanie, ogromna nowa odpowiedzialność, czasem trudny poród jako traumatyczne doświadczenie. Dochodzą czynniki psychiczne: zawyżone oczekiwania wobec siebie, presja obrazu „idealnej mamy", samotność. Ryzyko jest wyższe, jeśli depresja zdarzyła się wcześniej. To nie „słaby charakter": to logiczna reakcja psychiki na kolosalne obciążenie.

Dlaczego na emigracji jest ciężej

W obcym kraju depresja poporodowa uderza mocniej, i to zrozumiałe. Nie ma obok mamy, siostry, przyjaciółek, tego kobiecego wsparcia, które zwykle podtrzymuje w pierwszych miesiącach. Nieznany system opieki zdrowotnej, język, w którym trudno wytłumaczyć lekarzowi, co się z tobą dzieje. Mąż często cały dzień w pracy, a ty zostajesz sama z niemowlęciem w mieszkaniu, gdzie nie ma do kogo wyjść. Ta izolacja to nie twoja wina, ale realnie pogarsza stan. O tym kontekście osobno: lęk i stres na emigracji.

Jak sobie pomóc

• Zdjąć z siebie winę. To choroba, a nie wyrok na ciebie jako matkę. Kochać dziecko i jednocześnie nie radzić sobie emocjonalnie to nie sprzeczność.
• Nie zostawać w izolacji. Jakikolwiek kontakt: przyjaciółka przez wideo, czat takich samych mam, specjalista. Izolacja karmi depresję.
• Prosić o pomoc w domu. Sen i odpoczynek to nie luksus, tylko leczenie. W miarę możliwości oddelegować chociaż coś.
• Małe kroki ku sobie. Krótki spacer, prysznic, jedzenie na czas. Przy depresji to nie „samo z siebie", to praca, i ona pomaga.
• Sięgnąć po specjalistę. Psychoterapia (CBT jest dobrze zbadana przy depresji poporodowej) i w razie potrzeby leki, które dobiera lekarz z uwzględnieniem karmienia piersią.

Kiedy sięgnąć po pomoc

Po pomoc warto iść, jeśli ciężar trzyma się dłużej niż dwa-trzy tygodnie, przeszkadza dbać o siebie i o dziecko, nie puszcza wina i lęk. Pilnie, jeśli pojawiają się myśli, że bez ciebie byłoby lepiej, albo przerażające myśli o skrzywdzeniu siebie lub dziecka: to objaw, który się leczy, i nie wolno zostawać z nim samej. W Polsce całodobowo działa telefon kryzysowy 116 123 i numer 112.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Pracuję online z osobami z Białorusi, Ukrainy i innych krajów, po polsku, rosyjsku i białorusku. Z depresją poporodową i stanami na tle emigracji pracuję ostrożnie, z domu i bez dojazdu. Więcej: depresja i sen. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

• World Health Organization. Maternal mental health, 2023.
• NICE. Antenatal and postnatal mental health (CG192), 2020.
• O'Hara M.W., McCabe J.E. Postpartum depression: current status and future directions. Annual Review of Clinical Psychology, 2013.