Test na narcyzm u partnera

Co mierzy ten test

Test zbudowano na podstawie ogólnie przyjętego podejścia do przesiewu narcystycznego zaburzenia osobowości wg 9 kryteriów diagnostycznych DSM-5 (Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, 2013). Do diagnozy potrzebne jest spełnienie minimum 5 z 9 kryteriów w różnych kontekstach i stabilnie od wczesnej dorosłości. Dziesiąte pytanie (brak przeprosin, przerzucanie odpowiedzialności) dodano jako behawioralny wskaźnik często towarzyszący pozostałym.

Dwa typy narcyzmu

Współczesna literatura kliniczna wyróżnia dwa typy NPD, i oba mieszczą się w tym teście:

• Wielkościowy narcyzm: to, co w potocznym rozumieniu nazywa się „klasycznym narcyzem”: zewnętrzna wyższość, demonstracja sukcesu, poczucie wyjątkowości. Na krytykę reaguje otwartą wściekłością albo pogardą.
• Wrażliwy (ukryty, wulnerabilny) narcyzm: z zewnątrz może wyglądać jak „ofiara”, skromny, zamknięty; w środku ta sama wielkościowość i kruchość. Na krytykę reaguje obrazą, wycofaniem, bierną agresją.

Jak interpretować wynik

Każde „tak” = 1 punkt, łącznie 0-10. Progi oparte o DSM-5:

Czego ten test nie robi

• Nie stawia diagnozy twojej bliskiej osobie. Diagnozę stawia psychiatra lub psycholog kliniczny w ustrukturalizowanym wywiadzie, z udziałem samej osoby. Tutaj oceniamy twoje obserwacje zachowania.
• Nie odróżnia NPD od innych zaburzeń o podobnych cechach. Antyspołeczne zaburzenie osobowości, faza maniakalna choroby afektywnej dwubiegunowej, pojedyncze epizody wielkościowości przy PTSD mogą dawać podobny obraz.
• Nie decyduje, co masz robić dalej. Wysoki wynik nie oznacza „rzucać”; decyzja zawsze zależy od wielu czynników: dzieci, finanse, emigracja, bezpieczeństwo.

Jeśli wynik potwierdza twoje obawy

Najważniejsze: NPD u partnera nie leczy się twoimi wysiłkami. Terapia NPD jest możliwa, ale tylko gdy sama osoba chce się zmieniać (a to rzadkość, bo zaburzenie jest tak skonstruowane, by chronić „ja” przed bólem uświadomienia). Co robić tobie:

• Ochrona granic i zasobów (finanse, czas, emocje, kontakty z bliskimi).
• Obniżenie reaktywności na prowokacje i dewaluacje: technika „szarego kamienia”, deeskalacja.
• Odbudowa poczucia siebie: po długim obcowaniu z osobą NPD zwykle pojawia się „emocjonalne wyzerowanie”; przestajesz rozumieć własną rzeczywistość.
• Plan wyjścia lub współistnienia: zależy od okoliczności. Gdy istnieje zagrożenie bezpieczeństwa, statusu pobytowego, dobra dzieci, potrzebny jest inny poziom rozmowy.

Więcej w artykule „Narcyzm: objawy, typy, jak się chronić”.