ADHD u dorosłych: kiedy to nie lenistwo i nie charakter

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

W głowie sto otwartych kart. Zaczynasz jedno, przeskakujesz na drugie, pod wieczór sił brak, a zrobione mało. Terminy się palą, w domu góra niedokończonego, a ty po raz setny besztasz siebie: „weź się w garść, przecież nie jesteś głupi". Jeśli tak jest od dziecka i nie mija z wiekiem, sprawa może nie leżeć w lenistwie ani słabej woli. Zobaczmy, czym jest ADHD u dorosłych i co z nim zrobić.

Czym jest ADHD i czego w nim nie ma

ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) to zaburzenie rozwoju układu nerwowego, w którym mózgowi trudniej regulować uwagę, impulsy i aktywność. Słowo klucz to regulować: rzecz nie w tym, że uwagi nie ma, tylko że trudno nią kierować na życzenie. Dlatego nudne zadanie nie idzie wcale, a ciekawe wciąga tak, że zapominasz zjeść.

Czego w ADHD nie ma, to „braku charakteru". To nie lenistwo, nie rozpusta i nie kwestia motywacji. Objawy zaczynają się w dzieciństwie, przed 12. rokiem życia, nawet jeśli zauważa się je dużo później. Wyróżnia się trzy postaci: z przewagą nieuwagi, z przewagą nadruchliwości i impulsywności oraz mieszaną.

Dlaczego u dorosłych wygląda inaczej

Z wiekiem widoczna nadruchliwość zwykle chowa się do środka. Zamiast „nie usiedzieć na krześle" pojawia się „nie usiedzieć w głowie": wewnętrzny niepokój, gonitwa myśli, potrzeba ciągłego robienia czegoś. Wielu latami kompensuje to rozumem, lękiem i nadmiernym wysiłkiem, póki starcza zasobu. A potem obciążenie rośnie (przeprowadzka, dzieci, trudniejsza praca), dotychczasowe podpórki przestają trzymać, i człowiek po raz pierwszy myśli: „może coś ze mną jest całe życie".

Jak to wygląda u dorosłego

Trochę liczb i dlaczego kobiety bywają pomijane

Według światowych przeglądów utrwalone ADHD w dorosłości ma około 2,5-3% osób, a licząc po wyraźnych objawach szacunki podnoszą się do 6-7%. Z wiekiem odsetek spada. Przy tym u kobiet ADHD diagnozuje się wyraźnie rzadziej, i nie dlatego, że mają go mniej. U kobiet częstszy jest typ z przewagą nieuwagi bez jaskrawej nadruchliwości, łatwiej go nie zauważyć. Dziewczynki rzadziej trafiają na diagnostykę, a dorosłe kobiety długo zrzucają trudności na lękowość albo na to, że „po prostu nie daję rady". Nierzadko diagnoza wychodzi dopiero po tym, jak ADHD znajdują u dziecka.

Jeśli się rozpoznajesz i masz dość życia w trybie wiecznego pościgu i samokrytyki, można o tym porozmawiać. Na bezpłatnych 15 minutach opowiesz, jak to przeszkadza, a my naszkicujemy, gdzie iść.

15 minut, bez opłaty i zobowiązań. Umów 15 minut

Co z tym zrobić

Tu trzeba uczciwie rozdzielić role.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Pracuję online w języku polskim, rosyjskim i białoruskim. Nie stawiam diagnozy ADHD i nie przepisuję leków, do tego potrzebny jest psychiatra. Ale pomagam z tym, co wokół: lękiem, samooceną, wypaleniem od wiecznego pościgu. Więcej o bliskich kierunkach: terapia lęku i samoocena i perfekcjonizm. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

✦