Test samooceny

Jak działa ten test

To autorski orientacyjny kwestionariusz, nie zwalidowana metoda i nie diagnoza. 12 stwierdzeń opiera się na modelu CBT samooceny: samokrytyka, umniejszanie tego, co dobre, porównywanie się z innymi, unikanie, zależność od cudzej oceny i podstawowa samoakceptacja, po dwa stwierdzenia na każdy obszar. Im wyższy łączny wynik, tym mocniej te mechanizmy działają przeciwko tobie, czyli tym niższy orientacyjny poziom samooceny. W badaniach klasycznym narzędziem jest skala samooceny Rosenberga, ale i ona pozostaje samoopisem, a nie diagnozą.

Przekonanie i filtr

W podejściu poznawczo-behawioralnym niska samoocena opiera się na głębokim przekonaniu w rodzaju „nie jestem wystarczająco dobry”. Działa ono jak filtr: człowiek zauważa to, co przekonanie potwierdza, a pomija to, co mu przeczy. Dlatego same sukcesy samooceny „nie leczą”: filtr po prostu ich nie zalicza. Pochwała zostaje uznana za uprzejmość, udany projekt za szczęśliwy traf, a każda wpadka trafia do zbioru dowodów.

Tak rusza błędne koło samopotwierdzania: przekonanie rodzi unikanie i samokrytykę, unikanie odcina od nowych doświadczeń, samokrytyka umniejsza to, co jednak się udało, i każdy obrót koła zdaje się potwierdzać wyjściowe „nie jestem wystarczająco dobry”. Ten mechanizm dokładniej opisuje artykuł o niskiej samoocenie. A jeśli znasz poczucie, że twoje osiągnięcia „się nie liczą” i zaraz wyjdzie na jaw, że nie jesteś „prawdziwym specjalistą”, zajrzyj też do tekstu o syndromie oszusta.

Jak czytać wynik

Każda odpowiedź jest punktowana od 0 do 3, łączny wynik od 0 do 36. Orientacyjne progi:

Co zrobić z wynikiem

Wysoki wynik to nie wyrok ani cecha charakteru, tylko opis tego, jak obecnie ustawiony jest filtr. Podejście CBT pracuje właśnie z tym kołem: uczy wyłapywać samokrytyczne myśli i sprawdzać je jak hipotezy, świadomie zaliczać to, co dobre, i przez eksperymenty behawioralne zbierać doświadczenia, które przeczą przekonaniu. Na początek przeczytaj artykuł o niskiej samoocenie, a jeśli wynik mocno w tobie rezonuje, omów go ze specjalistą.

Jeśli wynik jest niski, ale niektóre stwierdzenia trafiły w punkt, przyjrzyj się tym obszarom: nawet jeden silny mechanizm, na przykład ostra samokrytyka, potrafi nieźle uprzykrzać życie.

Ważne: to orientacyjny autorski kwestionariusz do samoobserwacji. Nie zastępuje ani zwalidowanych metod, ani konsultacji ze specjalistą i nie stawia diagnoz.