Terapia EMDR: co to jest, jak działa i na czym polega

Aliaksei Levashou · psychotraumatolog, CBT

EMDR brzmi tajemniczo: jakieś ruchy oczu, i niby od nich robi się lżej po traumie. Z zewnątrz wygląda jak sztuczka. W rzeczywistości to jedna z metod o najpoważniejszej bazie dowodowej przy PTSD, rekomendowana przez WHO i wytyczne kliniczne. Zobaczmy bez ezoteryki: co to jest, jak działa i po co tu oczy.

Czym jest EMDR

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing, czyli „odwrażliwianie i przetwarzanie za pomocą ruchu gałek ocznych") to ustrukturyzowana metoda psychoterapii, opracowana przez Francine Shapiro pod koniec lat 80. Tworzono ją specjalnie do pracy z następstwami traumy psychicznej. Idea u podstaw jest taka: trudne wspomnienie jakby „utyka" w psychice w nieprzetworzonej formie, z tymi samymi obrazami, doznaniami z ciała i przekonaniami, jakie były w chwili zdarzenia. EMDR pomaga mózgowi doprzetworzyć to wspomnienie, żeby weszło w przeszłość i przestało ożywać w teraźniejszości.

Po co tu ruchy gałek ocznych

To najbardziej znana i najbardziej niejasna część. Podczas sesji terapeuta prosi, żeby trzymać w umyśle fragment traumatycznego wspomnienia i jednocześnie wodzić oczami za poruszającym się obiektem (palcem, punktem na ekranie). Zamiast oczu można stosować naprzemienne tapnięcia w dłonie albo sygnały dźwiękowe w słuchawkach: to się nazywa obustronną stymulacją. Dokładny mechanizm wciąż jest badany, ale jest robocza hipoteza: taka stymulacja przypomina to, co dzieje się w fazie snu REM, gdy mózg naturalnie przetwarza doświadczenia dnia. Pod obciążeniem pamięci roboczej żywość i ładunek emocjonalny wspomnienia spadają. Ważne: oczy to nie „magia", tylko narzędzie wewnątrz ścisłego protokołu, i samo w sobie niczego nie leczy.

Jak wygląda praca

EMDR to nie „pomachali palcem i już". To protokół z ośmiu faz, a znaczna część pracy idzie jeszcze przed jakąkolwiek stymulacją:

Często po udanym przetworzeniu ludzie mówią, że wspomnienie nigdzie nie znikło, ale stało się „jakby dalej", bez dawnej fali przerażenia i reakcji ciała.

Jeśli trudne zdarzenie z przeszłości wciąż ożywa we flashbackach i reakcjach ciała, na bezpłatnych 15 minutach można omówić, czy taka praca ci pasuje.

15 minut, bez opłaty i zobowiązań. Umów 15 minut

Dla kogo jest EMDR

Najlepiej EMDR jest zbadane przy PTSD i następstwach pojedynczej traumy: wypadek, napaść, strata, przemoc. Stosuje się je też przy traumie złożonej i przy lęku, ale wtedy praca jest dłuższa i ostrożniejsza. EMDR dobrze pomaga tam, gdzie są konkretne trudne wspomnienia, które wciąż ożywają: flashbacki, natrętne obrazy, reakcje ciała na wyzwalacze. To nie jedyna skuteczna metoda: przy traumie działa też terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na traumie. Które podejście wybrać, ustala się wspólnie, w oparciu o historię i stan.

Czego EMDR nie robi

EMDR nie wymazuje pamięci i nie zamienia złego w dobre. Wspomnienie zostaje, zmienia się jego ładunek emocjonalny. To też nie hipnoza: człowiek przez cały czas jest przytomny i kontroluje proces. I to nie szybka „tabletka": czasem wystarcza kilka sesji na jedno zdarzenie, czasem praca idzie dłużej, zwłaszcza jeśli traum było wiele.

Jeśli jesteś w Polsce lub w innym kraju UE

Jestem psychotraumatologiem, pracuję online z osobami z Białorusi, Ukrainy i innych krajów, po polsku, rosyjsku i białorusku. Trauma i PTSD to moja główna specjalizacja. Więcej: trauma i PTSD. Cena sesji 180 PLN, pierwsze spotkanie 15 minut bezpłatne. Płatność Blik, kartą, Apple Pay lub Google Pay.

Źródła

✦